هنر

شناخت سنتور ایرانی
سنتور یکی از معروف‌ترین سازهای سنتی ایران است onjabet که با ضربه‌های ظریف مضراب نواخته می‌شود. این ساز ساختاری ذوزنقه‌ای دارد و بر روی آن سیم‌هایی از جنس فلز کشیده شده است. صدای ایجاد شده از سنتور شفاف، زنگ‌دار و بسیار احساسی است. مضراب‌ها در دستان نوازنده نقش کلیدی دارند و باید با مهارت به کار روند. سنتور معمولاً بر روی سطحی صاف قرار می‌گیرد و نوازنده روبه‌روی آن می‌نشیند. این ساز در سبک‌های مختلف موسیقی سنتی قابل استفاده است. تنوع کوک و دامنه صوتی بالا از مزایای سنتور به شمار می‌آیند. این ساز قابلیت بیان حالات عاطفی را به‌خوبی دارد. سنتور بخش جدایی‌ناپذیر از موسیقی اصیل ایرانی است.

2. تاریخچه شکل‌گیری و توسعه سنتور
قدمت سنتور به قرن‌های بسیار دور بازمی‌گردد، احتمالاً از دوره ساسانیان یا پیش‌تر. این ساز در دوره صفویه جایگاهی رسمی یافت و در موسیقی درباری به کار رفت. در آثار نقاشی قدیمی می‌توان تصاویر سنتورنوازان را مشاهده کرد. شباهت‌هایی بین این ساز و دیگر سازهای سنتی آسیایی وجود دارد. با این حال سنتور ایرانی دارای ویژگی‌های منحصر به‌فرد صوتی است. در قرن اخیر، استادان بزرگی آن را به نسل جدید معرفی کرده‌اند. مکتب‌های مختلفی در نوازندگی این ساز ایجاد شده‌اند. سنتور همواره بخشی از حافظه موسیقایی مردم ایران بوده است. امروزه نیز در کنسرت‌ها و آموزشگاه‌ها حضوری فعال دارد.

3. ساختار فنی و مواد سازنده سنتور
برای ساخت سنتور از چوب‌های متراکم و صدادار مانند گردو استفاده می‌شود. این ساز دارای تعداد زیادی سیم فلزی است که روی خرک‌های کوچکی قرار دارند. خرک‌ها باعث ایجاد فواصل موسیقایی مختلف روی ساز می‌شوند. سیم‌ها به صورت چهارتایی و با کوک دقیق تنظیم می‌گردند. مضراب‌های سنتور باریک، سبک و اغلب نمدپوش هستند. گوشی‌های کوک در دو طرف سنتور قرار گرفته‌اند. برخی سازها دارای تزئینات هنری روی بدنه‌اند. طراحی دقیق در کیفیت صدای نهایی نقش بسزایی دارد. سنتورهای حرفه‌ای با دقت بالا تنظیم و ساخته می‌شوند.

4. فنون نوازندگی و سبک‌ها
نواختن سنتور نیاز به تبحر در استفاده از مضراب‌ها دارد. حرکات دقیق و هماهنگ دو دست نقش اساسی در تولید صدای زیبا دارند. تکنیک‌های متنوعی مانند ریز، غلت و تکیه در اجرای سنتور به‌کار می‌رود. نوازنده باید بتواند سرعت و ریتم را کنترل کند. شدت ضربه و محل برخورد بر روی سیم‌ها، کیفیت نهایی را مشخص می‌کند. نوازندگی خوب نیاز به تمرین فراوان و درک عمیق موسیقی دارد. هنرمندان بزرگ سنتور، سبک‌های منحصربه‌فرد خود را توسعه داده‌اند. اجرای قطعات دستگاهی نیاز به تسلط کامل بر کوک و تکنیک دارد. سنتور توانایی اجرای قطعات تکنیکی و احساسی را توأمان دارد.